Od 1 stycznia 2019 r. do polskiego porządku prawnego został wprowadzony podatek od niezrealizowanych zysków, potocznie zwany „podatkiem od wyjścia” lub „exit tax”.

Podatnicy exit tax

Opodatkowaniu podlegają podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych zarówno prowadzący, jak i nieprowadzacy działalności gospodarczej.

Przedmiot opodatkowania

Opodatkowaniem objęte zostały dwie kategorie zdarzeń:

1. przeniesienie składnika majątku związanego z prowadzoną na terytorium Polski działalnością gospodarczą poza jej terytorium bez wyzbycia się jego własności (z wyjątkami, np. w przypadku tymczasowego przeniesienia),
2. zmiana rezydencji podatkowej przez podatnika, który dotychczas posiadał w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy,

jeżeli na skutek tych zdarzeń Polska w całości lub w części utraci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia należącego do tego podatnika składnika majątku.

W przypadku osób fizycznych zmieniających rezydencję podatkową majątek osobisty podatnika będzie opodatkowany exit tax, jeżeli posiadał on w Polsce miejsce zamieszkania dla celów podatkowych przez łącznie co najmniej 5 lat w dziesięcioletnim okresie poprzedzającym dzień zmiany rezydencji, a opodatkowaniu będą podlegały tylko następujące składniki majątku niezwiązanego z działalnością gospodarczą: ogół praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną, udziały w spółce, akcje i inne papiery wartościowe, pochodne instrumenty finansowe oraz tytuły uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

W przypadku przeniesienia składników majątkowych przez osobę fizyczną podatek od niezrealizowanych zysków płatny jest jeżeli wartość rynkowa przenoszonych składników majątku przekroczyła kwotę 4 mln. zł.

Podstawa opodatkowania

Podstawę opodatkowania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków stanowi suma dochodów z niezrealizowanych zysków ustalonych dla poszczególnych składników majątku. Dochód ten ustala się jako nadwyżkę wartości rynkowej składnika majątku ustaloną na dzień jego przeniesienia albo na dzień poprzedzający dzień zmiany rezydencji podatkowej, ponad jego wartość podatkową.

Stawki podatku

Podstawowa stawka podatku od wyjścia wynosi 19% podstawy opodatkowania lub w szczególnym przypadku osób fizycznych – 3% tej podstawy.

Odliczenia od podatku, rozłożenie na raty i zwrot podatku

Istnieje możliwość proporcjonalnego odliczenia od podatku od zysków niezrealizowanych kwoty podatku równej równoważnemu podatkowi zapłaconemu w obcym państwie.

W przypadku przeniesienia składników majątku albo przeniesienie rezydencji podatkowej na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa należącego do EOG istnieje możliwość rozłożenia zapłaty podatku na raty, na okres nie dłuższy jednak niż 5 lat.

W przypadku osób fizycznych możliwe jest również wystąpienie o zwrot zapłaconego podatku, jeżeli w okresie 5 lat składnik majątkowy został przeniesiony z powrotem na terytorium Polski lub podatnik ponownie stał się osobą o nieograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce.

Terminy

Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym deklaracje, według ustalonego wzoru, o wysokości dochodu z niezrealizowanych zysków oraz wpłacać podatek należny:

1. podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych - do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód z niezrealizowanych zysków,
2. podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych - do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym łączna wartość rynkowa przenoszonych składników majątku przekroczyła kwotę 4.mln. zł; jeżeli po miesiącu, w którym łączna wartość rynkowa przenoszonych składników majątku przekroczyła ww. kwotę, przenoszone są kolejne składniki majątku, podatnicy obowiązani są składać deklarację do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przenoszone są składniki.

W tych też terminach podatnicy są zobowiązani wpłacić podatek należny.

Mocą rozporządzenia z 31.01.2019 r. (Dz.U. poz. 197), do dnia 7 lipca 2019 r. przedłużono terminy złożenia przez podatników deklaracji o wysokości dochodu z niezrealizowanych zysków oraz wpłaty podatku należnego wykazanego w tych deklaracjach, za miesiące od stycznia do maja 2019 r.

Uwaga

Dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych terminu do wpłaty podatku należnego od dochodu z niezrealizowanych zysków uległ ponownemu przedłużeniu. Mocą rozporządzenia z 27.06.2019 r. (Dz.U. poz. 1204) przedłużono go do:

1. 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik utracił w całości lub w części składnik majątku będący przedmiotem opodatkowania tym podatkiem - gdy utrata w całości lub w części tego składnika majątku nastąpiła przed dniem 1.12.2021 r.,
2. dnia 31.12.2021 r. - w pozostałych przypadkach.

Przedłużenie terminu ma zastosowanie do podatku należnego od dochodów z niezrealizowanych zysków wynikającego z miesięcznych deklaracji składanych za okresy rozliczeniowe od 1.01.2019 r. do 30.11.2021 r.

W rozporządzeniu wskazano, że pod pojęciem „utraty składnika majątku” należy rozumieć: zbycie składnika majątku, realizację praw wynikających z praw pochodnych lub pochodnych instrumentów finansowych lub inne zdarzenie, skutkujące utratą własności lub prawa do składnika majątku.