Od 1 stycznia 2019 r. kosztem uzyskania przychodu z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce w zamian za wkład niepieniężny w postaci wierzytelności z tytułu pożyczki udzielonej uprzednio przez wspólnika lub innej wierzytelności własnej wspólnika będzie kwota takiej pożyczki lub wierzytelności, na warunkach szczegółowo określonych w ustawach o podatku dochodowym.

Skutki podatkowe konwersji wierzytelności wspólnika na kapitał zakładowy spółki od dłuższego czasu budzą wiele kontrowersji. Początkowo uznawano, że objęcie udziałów spółki w zamian za wkład pieniężny a następnie pokrycie tego wkładu poprzez potrącenie wierzytelności przysługujących wspólnikowi w stosunku do spółki jest neutralne podatkowo. Obecnie obowiązuje niekorzystna dla podatników wykładnia, zgodnie z którą także potrącenie wierzytelności stanowi wkład niepieniężny w rozumieniu ustaw o podatku dochodowym, a zatem powoduje po stronie wspólnika powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu, w wysokości wartości wnoszonej wierzytelności. Dodatkowo, do końca 2018 r. część organów podatkowych odmawiała wspólnikowi prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości wnoszonych wierzytelności własnych wspólnika, np. z tytułu udzielonych spółce pożyczek czy też wykonanych na jej rzecz dostaw i usług. Powodowało to, że aport takich wierzytelności był bardzo niekorzystny podatkowo.

Zgodnie z nowymi przepisami w przypadku konwersji pożyczki udzielonej przez wspólnika na kapitał zakładowy spółki kosztem uzyskania przychodu będzie wartość odpowiadająca kwocie takiej pożyczki (kredytu), nie wyższa jednak niż wartość tego przychodu. Natomiast w przypadku aportu innych wierzytelności własnych ich wartość będzie kosztem uzyskania przychodu, jednak tylko w części zaliczonej uprzednio do przychodów należnych podmiotu wnoszącego wkład.

⇒ Potencjalne problemy przy aporcie pożyczek wspólnika

Należy zwrócić uwagę, że warunkiem zaliczenia do kosztów wartości konwertowanych na kapitał własny pożyczek jest uprzednie przekazanie kwoty pożyczki na rachunek płatniczy spółki przez wnoszącego wkład wspólnika. Wydaje się, że celem ustawodawcy było umożliwienie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów tylko kwoty głównej pożyczki, z wyłączeniem naliczonych a niezapłaconych odsetek. Przepis został jednak sformułowany zbyt wąsko. Uniemożliwia bowiem zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów także:

• kwoty głównej pożyczki - w sytuacji, gdy ta została przekazana na rachunek innego podmiotu, np. w wykonaniu przekazu w celu spłaty ciążących na spółce zobowiązań wobec podmiotu trzeciego lub gdy wierzytelność z tytułu pożyczki powstała w drodze konwersji innego zobowiązania,
• wartości skapitalizowanych odsetek od pożyczki – nie są one bowiem zaliczane do przychodów należnych pożyczkodawcy i stanowią przychód podlegający opodatkowaniu w momencie ich kapitalizacji.