
Informacje i opracowania
Od 1 stycznia 2021 r. akcje spółek akcyjnych i komandytowo-akcyjnych podlegają obowiązkowej dematerializacji. Obowiązek dematerializacji dotyczy również warrantów subskrypcyjnych, świadectw użytkowych, świadectw założycielskich i innych tytułów uczestnictwa w dochodach lub podziale majątku spółki.
Nowe przepisy mają na celu zwiększenia bezpieczeństwa i efektywność obrotu, jego uproszczenie oraz przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy i unikaniu opodatkowania.
Dotychczas formę zdematerializowaną miały tylko akcje dopuszczone do publicznego obrotu. Od 1 stycznia 2021 r także akcje spółek niebędących spółką publiczną zostaną zdematerializowane. Dokumenty akcji zastąpi wpis w elektronicznym rejestrze akcjonariuszy prowadzonym przez podmiot, który na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jest uprawniony do prowadzenia rachunków papierów wartościowych. Zobowiązania pieniężne spółki wobec akcjonariuszy z przysługujących im praw z akcji będą wykonywane za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, chyba że statut stanowi inaczej.
Wybór podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy wymaga uchwały walnego zgromadzenia. Przy zawiązaniu spółki wyboru dokonują założyciele. Z przepisów przejściowych wynika, że umowa z podmiotem prowadzącym rejestr akcjonariuszy powinna zostać zawarta przed 30 czerwca 2020 r.
Walne zgromadzenie spółki może postanowić, że akcje spółki niebędącej spółką publiczną będą podlegały zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i wówczas dematerializację akcji, a także wynikające z niej skutki prawne dla spółki i akcjonariusza, reguluje ta ustawa.
Rejestr akcjonariuszy jest jawny dla spółki i każdego akcjonariusza. Wobec spółki uważa się za akcjonariusza tylko tę osobę, która jest wpisana do rejestru akcjonariuszy, z uwzględnieniem ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Przeniesienie akcji wymaga zawarcia umowy zobowiązującej i wpisu do rejestru akcjonariuszy (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie, np. wniesienie aportem, połączenie spółek, dziedziczenie). Osoba żądająca wpisu jest obowiązana przedłożyć dokumenty uzasadniające dokonanie wpisu, z tym że podstawę dokonania wpisu stanowi także samo oświadczenie akcjonariusza o zobowiązaniu do przeniesienia akcji albo obciążenia akcji ograniczonym prawem rzeczowym.
- Uwaga:
- Spółka jest zobowiązana pięciokrotnie wezwać akcjonariuszy, w sposób właściwy dla zwoływania walnego zgromadzenia spółki, do złożenia dokumentów akcji w spółce, przy czym pierwszego wezwania dokonuje się do dnia 30 czerwca 2020 r., a pozostałe wezwania nie mogą być dokonywane w odstępie dłuższym niż miesiąc ani krótszym niż dwa tygodnie.
- Niedokonanie wezwań akcjonariuszy lub niezawarcie umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy albo umowy o rejestrację akcji w depozycie papierów wartościowych zagrożone jest karą grzywny do 20000 złotych.
- Do 1 stycznia 2021 r. do wykonywania i przenoszenia praw z akcji na okaziciela, których dokumenty zostały złożone w spółce, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące akcji imiennych.
- Z dniem 1 stycznia 2021 r. wygasa moc obowiązująca dokumentów akcji wydanych przez spółkę. Do końca 2025 r. dokument akcji zachowuje moc dowodową wyłącznie w zakresie wykazywania przez akcjonariusza wobec spółki, że przysługują mu prawa udziałowe.

